Упражнения


І Іпмішп н примерла гнійник и скобках местоимения русского н HJhii іиміГиіідіімі,іміі ні) (.міл-'іу іі|н-дл')жініііі местоимениями белорус- Hindi Н IIJIllI II Яу»кИі.МЇ іримш.пнчсской форме (для самопроверки они лі имВ кипці; уІІР ІЖШ-ІІІІИ Н порядке следования предложений)
I. Адіїойчьі я зайшоу у іх зямлянку пг (какая-то) па- ipifx. ці можа проста захацелася паглядзець на дзіця у хпіліпу смутку. (І. Шамякін)2. Толькі (тот) мас права п.і с яГіроуства, (кто) імкнецца заусёды і усюды рабіць иобр іс для таварыша.(Я- Маур)3. Як дзяучаты наши за- пяь.'лі песні, (сколько) зёран чыстых— (столько) ясных (.ноу (11. Броука) 4. І людзі верьілі, што (их) гора і ба- рацьбв — усё відаць з пагранічньїх вышак. (Я. Бриль) 5. ІІібьі загадзя вядома было, што (кто-то) на (это) добрым неяк выйграць мяркуе, (кто то иной), а не (они). (/ Мележ) 6. Паузмрочную цішьіню не паоушала (ничего) (П. Броука) 7. Ні (чья) парады, ні (чей) загаду іут не будзе.(А. Куляшоі))8. I (кто) у яго ні пытае, чаго єн плача,— (никто) нічога не кажа.(А Якімовіч)9 Час ие так вялікі, а (какой) змены! I зямля пе і не (те) людзі.(Я- Колос) 10. (Иная) пара — (иные) герої.(I. Ме- леж) 11. (Чьи-то) нервы не вьітрьімалі: жанчына заплакала наузрыд. (К. Крапіва) 12. (Каждый), хто стаяу на пуцях, нібьі адчувау біцце сэрца другога. (М. Лынькоу)
Слухає хлапчына (этот) сказ нязнаны, спеу (никто) ад веку у лесе нечуваны. (Я. Колас) 14. (Столько) год чалавёк не выпускау з рук зброї, а тут за адзін момант яс вырвала разам з рукамі.(М. Паслядовіч)
1) нейкай; 2) той, хто; 3) колькі, столькі; 4) іхняя; 5) иехта, гэтым, нехта іншьі, яны; 6) нішто; 7) чыёй, чыйго; 8) хто, нікому; 9) якія, тая, тыя 10) іншая, іншьія; 11) нечыя 12) кожны; 13) гэты, нікім; 14) гэ- тулькі.
Вставьте необходимую грамматическую форму личных и возвратного местоимений (для самопроверки они даны в конце упражнения в порядке следования предложений).
1. Нейкую няпрауду вы гаворыце. Мабыць, думасце пасмяяцца з (я). (Я- Скрыган) 2. Не лезь ты, Хрыстом (ты) прашу, да печы, не з тваёй жа галавой аладкі пячы! (М. Лынькоу) 3. Вось і надумауся тады Сомік. Пача кай жа, думає (себя),— я ж (ты) пакажу, умее твая СВІННЯцераз засаукі скакаць ціне. (К. Крапіва)4. А хто (ты) ведае, ты ж круцішся з ёю (К Кратвс) 5 Я не чуу пра (ты), мой народ, аніводнага слова благога. (Н Гілє- віч)6 А ты, баба, перастань. Каб і не чулі (ты). (Ф. Дн- коускі)7. Ты будзеш, будзеш у (я) купцом! (У. Скарын- кін)8. Ты узнімі з (себя) нашы марьн (П. Броука) 9. Ты наталяла смяглы рот і выкрасала удар грамовы, каб сам (себя) стау народ, пачуушы гукі крэунай мовы. (Р. Бара- дулін)10. Дзіулюся (ты), чалавечае слова! (А. Вечар) 11. О, матчына мова! Маленсгва вясна! Ніколі ніхто (я) (ты) не заменіць, бо ты, як і маці, на свеце адна. (А. Ба- чыла) 12.
А можа, не убачым яго мы з (ты) сягоння на небе вьісокім?.. (А. Бялевіч)13. Сам ад (себя) не пабяжыш упрочкі, (себя) самога цяжка перагнаць. (С. Грахоускі)
Тады і у (ты сам) столькі радаоці, што яе, здаецца, хопіць на цэлы свет. (М. Паслядовіч)
1) мяне; 2) цябе; 3) сабе, табе; 4) цябе; 5) цябе; 6) цябе; 7) мяие; 8) сабою; 9) сабою; 10) табе; 11) мне, цябе; 12) табою; 13) сябе; 14) табе самім.
Обратите внимание на формы местоимения 3-го лица в косвенных падежах после предлогов в белорусском языке (в сравнении с русским)
Асабліва моцнае уражанне робяць гэтыя факты, калі аб іх расказваюць самі дзеці, удзельнікі падзей. (Я- Маур) ^дыходзяць гады і падзеі, а за імі — бяда. (П. Глебка)
І Д.ІС я ні быу, што ні бачыу — заусёды думау аб ім, заусё- Діj да яго хацеу вярнуцца і ніколі, вядома, не шкадавау, што вяртацца мне трэба толькі сюды.(Я, Брыль)Ен ска- t.iv рэзка, нездаволена, спагнау на ёй прыкрасць.(I. Mete щ) За ім у траве валачылася-скакала доугая раменная п.ічопка.(В. Бьмау) Ты да яе як чалавек, а у яе сваё у га- .іі.іі»'. (М. Льшькоу)Люблю дзяучыну, хачу з ёю пажаніц- іі.і хачу зямлі кусочак, каб было на чым з ёю жыць спайнім і і шчасліва. (К. Крапіва)
Л. Обратите І&иматіе на формы местоименияувІЇсь (уся, усе) — іч-гі. (вся, всё) итой (тая, теє)—тот (та, то) в косвенных падежах множественного числа в белорусском языке.
Дачка ва усім вычшла у матку. Млосць расплывалася н.і усім целе. З усіх мудрасцей жыцця ён, як адну з най- 11* ¦ І >1111 .і ч, уиедау — трывай. цярпі. Усім цяжка бывае, усе ¦ и ргмтЬ.і, цйрпі і ты.(І. Мележ) Для усіх вас праца зной- 'I и мил і справа. (С. Дзяргай) Спрадвеку ва усіх народау іак с імае лепшае, самае прыгожае — дзецям. (В. Бітка) .Vi їм аЛ ми. і і піл вам мы, кожную помнім з ахвяр. (П. Пан- чччьч)
Іірлі яі'6, Міхаїл Стальмаховіч, той крыху депш жыу, але гаксама и с мельмі Той бяздзетньи (К- Чорни) Але на roc -"<"v -І унагїпюу шч'ікі чужы чалавек'.(3. Бядуля) ,V і\кі нан iiii.iimv І іскалола стары клён, які рос гіад вок- н.нчі хи н і ( 1 >Ім/і\) ДО'Л^І ш-села шчабятллі, як тыя лас- іпукі І гул І/її 5-і /і.і vi 111 І мм чаїам .іміль развіднела. (ІІ ЬімЛОї)J 1 in- Псрарывиш. ані на год той стьіхіі, пльїні ній і.імк.ііі р.'кі, якач наладарыць чалавечым сумленнем і /і.\ и. імі ї яічої імя літаратурьі. (У. КараткШАч} Ды калі тс оуд.іе, ды куды гэта пойдзем па тое малако? (У. Купи Qfjciti)1 лас так сусветна вясковых ён людоти; а пасвіу /|,а пнм. іуііа у вёсцы той свіней.(Я. Купала,) Не паёхау )га наелн тае гаворкі у суботу БроняЩвеску. (К- Чорни) Іон нмы Леапольд Гушка быу на раённым з'ездзе Саве- I а у (Л. Чорны) Цуды творыць сіла тая на зямлі, на моры. (і/ Іки/іас)Дык вось табе работа: прайсці таею дарогаю... пра і 1>гы лес да самай Гневані.(К- Крапіва)
<< | >>
Источник: А. А. Кривицкий А. И. Подлужный. УЧЕБНИК БЕЛОРУССКОГО ЯЗЫКА для САМООБРАЗОВАНИЯ. МИНСК ВЫШЭЙШАЯ ШКОЛА: 1994. 1994

Еще по теме Упражнения:

  1. Упражнения
  2. Физические упражнения
  3. Упражнения для гла
  4. ШЕСТЬ ДЫХАТЕЛЬНЫХ УПРАЖНЕНИЙ
  5. ЛЕКСИКО-ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ
  6. ГРАММАТИКО-СТИЛИСТИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ
  7. Физические упражнения
  8. Упражнение со стрелками
  9. Упражнения и вопросы
  10. Упражнение с кругами
  11. Упражнения и вопросы
  12. ФИЗИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ
  13. Упражнения и этюды к главе «Внимание»