Упражнения


1. Определите, в каких словах звуки [в}, [г], [й] являются приставными Выпишите эти слова.
Вольха, востры, гараць, вочы, вустрыца, гарапнік, вушы, навобмацак, вобземлю, вол ас, вось, вол, боавурны, завулак, ён, ехаць, іней, біелаг, іхні, іскра, вучыць, вузел, галопам, вугаль, вохрыць, воцат, вотум, вотруб'е, воук, вопытны, вораг, вопратка, водкуп, водгалас, воблака, волава, волакам, вокладкэ, вокрык, вонкі, воля, ворс, вуздэчка, вужака, вугор, вузкаваты, вулкан, вусны, вусач, вулей, гарзшнік, гаспадар, гоман, гзтакі; гзй, ікра, ікаць, іл, ім, імбір, імпзтна, іншьі, іск, ісціна, іхнія, Іуе, ікс, ісцец, істота.
Из приведенного ниже отрывка из народной сказки выпишите слова с приставными согласными.
Крыудна стала беднаму брату. Узяу ён вуду і пайшоу рыбу лавіць. Сеу у стары човен ды панлыу на сярэдзшу возера. Вудзіу, вудзіу.— усё дробная рыбка трапляецца. А тут і сонца заходзіць. «Ну,— думає бедны рыбак,— закіну яшчэ раз на шчасце». Закінуу вуду і выцягнуу такую рьібіну, якой і зроду не бачыу: вялікая ды уся сераб- рыстая.
Пацешыуся ён з дзіунай рьібіньї і пачау яе у торбу запіхваць. А тая раптам і кажа яму чалавечым голасам:
Не губі мяне, добры чалавек, пусці назад у возера.
Успомніу рыбак сваіх дзяцеч і кажа.
Не магу я цябе пусціць — я сам галодны і дзеці дауно есці хочуць. З чим я дамоу вярнуся?
Определите, в каких словах звуки [а], [і] являются приставными гласными. Выпишите эти слова и составьте с ними новые предложения, чтобы приставные гласные исчезли, где это возможно.
Сарваць ігрушу, укалоць іголкай, мераць на свой аршын, пёк аржаны хлеб, закончыць ірваць, ад амшары, іршьіць кажух, ірдзістая раніца, над ілбом, пауз аржа- нішча, з'еу агурок, пад агарод, зроблены з істужкі, не вер гэтай ілжьі, ікрьістая кета, разбіць ільдзіньї, ільготьі па інваліднасці, не улавіць імгнеине, старой ільнауборачнай машыны, амшэлы пень, амшыць хату, імклівасць рухау, увесь дзень імжзу дождж, імгненная рэакцыя, імпазант- ная асоба, сляпіцай лезуць авадні, авечая шкура, агорклая дзічка, стаіць амшанік, хат амшалых, поезд імчау, ірваць наперу, здаваць іспьітн, прыехау у ауторак.
Спишите, вставляя, где необходимо, пропущенные буквы.
Объясните, почему в оцних случаях буквы следует вставлять, а в других нет.
Прыемна глянуць назад: там рассцілаецца ...ржышча, ляжаць роуньїмі радамі копны саломы.(І. Шамякін) Каржакаватыя хвойкі саступалі месца багульніку, а далей распасціраліся пухнатыя ...мшарыны, гасцінньї прытулак журавоу і чапляу. (М. Лынькоу)Некалькі артылерыстау цягнулі гармату, якая грузла амаль да ...осі. (І. Мележ) Цэлы ...острау кустоу барбарысу з чьірвоньїмі ягадамі па- лалі на сонцы.(В. Хомчанка) Зверху бабёр пакрыты ...осцю — доугімі і параунальна рздкімі валасамі. (В. Вольскі) Каб сонца засланіць, ...ушэй асліньїх мала. (К¦ Крапіва) Дзе-нідзе свінцовьімі ...окнамі зманліва блі- шчалі праёмы вады.(М. Ракітньї) Ф. Багушзвіч выкрывае ...лжывасць і иедакладнасць прынцыпу буржуазнага права «роунасці усіх перад законам». (І. Лушчьщкі) Палі прыцерушыу лёги сняжок, толькі рудзее сцежка, прытап- таная клетачкамі лапцей, ды каляіньї, поуныя каламутнай вады і тонкіх патрушчаных ...льдзінак. (С. Грахоускі) Сцюдзёная ...льдзінка на бярозе гарыць халодным сіня- ватым святлом. (М. Лынькоу)Дзедава хата стаіць усімі ...окнамі на ...озера, да сонца. (Я. Брыль)
С каждым приведенным ниже словом составьте по два предложения. В первом должна сохраниться приведенная форма, во втором слово должно быть без приставного гласного.
Іржавої, імшьщь, імгла, іржьішча, аржаны, ільготьі, ілгуння, імчацца, ільдзіна, ірдзець, ільнаводчьі, аржа- нішча, ілбом, ільвіца, ірваць, іржа, іржаць.
Измените слова или подберите однокоренные таким образом, чтобы в них появился приставной согласный.
Акно, азёры, абласны, абады, альховы, акісление, астравы, аблокі, астрыць, асенні, апраиацца, агонь.
<< | >>
Источник: А. А. Кривицкий А. И. Подлужный. УЧЕБНИК БЕЛОРУССКОГО ЯЗЫКА для САМООБРАЗОВАНИЯ. МИНСК ВЫШЭЙШАЯ ШКОЛА: 1994. 1994

Еще по теме Упражнения:

  1. Упражнения
  2. Физические упражнения
  3. Упражнения для гла
  4. ШЕСТЬ ДЫХАТЕЛЬНЫХ УПРАЖНЕНИЙ
  5. ЛЕКСИКО-ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ
  6. ГРАММАТИКО-СТИЛИСТИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ
  7. Физические упражнения
  8. Упражнение со стрелками
  9. Упражнения и вопросы
  10. Упражнение с кругами
  11. Упражнения и вопросы
  12. ФИЗИЧЕСКИЕ УПРАЖНЕНИЯ
  13. Упражнения и этюды к главе «Внимание»
  14. УПРАЖНЕНИЕ 11
  15. Упражнения и вопросы